Πρυτανικές Εκλογές ΑΠΘ – Ευχαριστήριο Μήνυμα του Καθ. Στέργιου Λογοθετίδη
Αγαπητοί Συνάδελφοι,
Σήμερα ολοκληρώθηκαν οι πρυτανικές εκλογές και με την ψήφο σας εκλέξατε Πρύτανη για τα επόμενα τέσσερα χρόνια, στον οποίο εύχομαι καλή δύναμη και επιτυχία στο δύσκολο έργο που αναλαμβάνει.
Ταυτόχρονα θέλω να ευχαριστήσω όσους με ψήφισαν και με στήριξαν στον Α’ και Β’ γύρο των πρυτανικών εκλογών, να τους ευχαριστήσω ιδιαίτερα για τον ωραίο αγώνα που δώσαμε για το ΑΠΘ, ώστε να αναδειχθεί ο Δημόσιος Χαρακτήρας, η Αριστεία, η Αξιοκρατία, ο Κοινωνικός και Διεθνής ρόλος του, η Δημιουργικότητα και Ποιότητα σε όλα τα επίπεδα.
Η ανάγκη των καιρών και τα συσσωρευμένα προβλήματα στο ΑΠΘ δεν μας δίνουν την πολυτέλεια να διαχωριστούμε σε νικητές και ηττημένους, ούτε θα αναπαράγουμε στείρες πολιτικές περιχαρακώσεις και αντιπαλότητες.
Ο αγώνας και η συνεισφορά συνεχίζεται από το μετερίζι του καθένα.
Με εκτίμηση
Καθηγητής Στέργιος Λογοθετίδης
Η Διεπιστημονική Ερευνα στο ΑΠΘ Μοχλός Πνευματικής & Οικονομικής Ανάπτυξης
May 7, 2010
Γράφει ο Στέργιος Λογοθετίδης, καθηγητής στο τμήμα Φυσικής της σχολής Θετικών Επιστημών του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης
Η ταχύτατη ανάπτυξη των επιστημών και των νέων τεχνολογιών και η παγκοσμιοποίηση αλλάζουν τον τρόπο της επικοινωνίας, της εκπαίδευσης και της ερευνητικής διαδικασίας. Ο συνδυασμός αυτών των αλλαγών οδήγησε τα τελευταία χρόνια στην ανάπτυξη της διεπιστημονικής προσέγγισης της έρευνας και έκανε επιτακτική την ανάγκη διαλόγου και συνεργασίας μεταξύ των διαφορετικών επιστημών (φυσικής, χημείας, βιολογίας, μηχανικής, ιατρικής, αρχαιολογίας κ.ά.).
Είναι φανερό πως περνάμε από το μοντέλο της ατομικής ή προσωπικής έρευνας ή της έρευνας των μικρών εργαστηρίων σε αυτό της ομαδικής προσπάθειας μεταξύ διαφορετικών ερευνητικών ομάδων σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα. Ωστόσο μέχρι στιγμής σημειώνεται έλλειψη κατάλληλου οργανωτικού πλαισίου και χρηματοδότησης, παράγοντες που είναι απαραίτητοι για τον συντονισμό, την ενίσχυση και τη χάραξη πορείας, προς την οποία η συνεργασία μεταξύ των επιστημών θα γίνει αποτελεσματικότερη. Στην υλοποίηση αυτών των στόχων μόνο η διοίκηση του πανεπιστημίου, η περιφέρεια ή το υπουργείο Παιδείας μπορούν να συμβάλλουν.
Στο ΑΠΘ, αν και τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση του αριθμού των μεταπτυχιακών προγραμμάτων που οργανώνονται γύρω από την έννοια της διεπιστημονικότητας, φαίνεται πως ακόμη επικρατεί μια τάση απομόνωσης και έλλειψης διαλόγου ανάμεσα σε τμήματα, εργαστήρια και ερευνητικές ομάδες. Στην πράξη είναι πλέον ώρα να σκεφτούμε πώς η διεπιστημονική συνεργασία μπορεί να αξιοποιηθεί και να εφαρμοστεί ακόμη και στα προπτυχιακά προγράμματα σπουδών που προσφέρουμε στους φοιτητές μας. Η συζήτηση αυτή έχει αρχίσει εδώ και αρκετά χρόνια στη σχολή Θετικών Επιστημών και θέλω να πιστεύω πως σύντομα θα προχωρήσουμε στην υλοποίησή της.
Η δημιουργία νέων γνωστικών αντικειμένων, στα οποία το πανεπιστήμιο καλείται να ανταποκριθεί, απαιτεί αντίστοιχα και τη δημιουργία νέων προπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες της κοινωνίας μας. Στα νέα αυτά προγράμματα σπουδών θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η θέση του ελληνικού πανεπιστημίου στο διεθνές περιβάλλον, η ταχύτητα των παρατηρούμενων αλλαγών και οι πρακτικές ανάγκες των φοιτητών. Οι φοιτητές ακολουθούν συχνά ένα μη ευέλικτο πρόγραμμα σπουδών, που δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις, με αποτέλεσμα να μην αναπτύσσουν κριτική σκέψη, δημιουργικότητα και αυτονομία.
Επίσης, οι διεπιστημονικές συνεργασίες εντός των πανεπιστημίων αποτελούν έναν τρόπο εξοικονόμησης κονδυλίων με τη συγκρότηση κεντρικών ερευνητικών υποδομών και δράσεων, στις οποίες οι πανεπιστημιακοί ερευνητές θα μπορούν να έχουν πρόσβαση και να τις αξιοποιούν κατάλληλα. Αυτή τη στιγμή στο ΑΠΘ υπάρχουν ερευνητικές υποδομές, οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν πολύ πιο αποτελεσματικά για τις ερευνητικές και εκπαιδευτικές ανάγκες του ιδρύματος. Φυσικά τα παραπάνω προϋποθέτουν την καλύτερη κεντρική οργάνωση και υποστήριξη για τον συντονισμό του ερευνητικού έργου και τη μεγιστοποίηση των αποτελεσμάτων των περίπου 250 διάσπαρτων και μεμονωμένων εργαστηρίων στο ΑΠΘ.
Πριν από λίγες ημέρες ανακοινώθηκε στο ΑΠΘ η ίδρυση του Κέντρου Διεπιστημονικής Έρευνας και Καινοτομίας (ΚΕΔΕΚ), το όποιο στοχεύει να δώσει λύσεις σε πολλά από τα παραπάνω ζητήματα και να δημιουργήσει προσδοκίες γρήγορης ανάπτυξης στην περιοχή μας. Η οργάνωσή και η λειτουργία του όμως απαιτούν σοβαρές ενέργειες και πρωτοβουλίες από τις επόμενες πρυτανικές αρχές, καθώς θα πρέπει να εκπονηθεί ο εσωτερικός κανονισμός, να χωροθετηθεί και να συνταχθεί η κτιριολογική μελέτη. Βεβαίως το σημαντικότερο όλων είναι να εξασφαλισθεί η χρηματοδότηση για τις κτιριακές και τις εργαστηριακές υποδομές του ΚΕΔΕΚ με ποσό που θα πλησιάζει τα 100 εκατομμύρια ευρώ.
Η συζήτηση για τη διεπιστημονικότητα οφείλει να έχει ως γνώμονα την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης. O όρος δεν πρέπει να μένει χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα και περιεχόμενο, αντιθέτως πρέπει να αποτελέσει τη βασική αρχή που θα επιτρέψει στο πανεπιστήμιο να διαφυλάξει τον δημόσιο χαρακτήρα του και να παρουσιάσει γόνιμες και δημιουργικές λύσεις για την ελληνική κοινωνία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το διεπιστημονικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών στο ΑΠΘ “Νανοεπιστήμες και Νανοτεχνολογίες”, που ξεκίνησε το 2002 και έχει δημιουργήσει μια δυναμική πλατφόρμα από επιπλέον δράσεις που συνδέονται με την εκπαίδευση εκατοντάδων μεταπτυχιακών σπουδαστών από διάφορα τμήματα (φυσικής, χημείας, βιολογίας, χημικών μηχανικών, ιατρικής κτλ.), την έρευνα και υποστήριξη δεκάδων υποψηφίων διδακτόρων, την ετήσια οργάνωση στη Θεσσαλονίκη δύο διεθνών συνεδρίων με σχετικά αντικείμενα, τη δικτύωση 200 ερευνητικών εργαστηρίων σε τοπικό και διεθνές επίπεδο και την πληθώρα των εφαρμογών. Στόχος μας λοιπόν είναι η διεκδίκηση περισσότερων κονδυλίων από την πολιτεία και την Ευρωπαϊκή Ένωση προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας, διότι η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της μπορεί να αποτελέσει βασική πηγή δημιουργίας πνευματικού και οικονομικού πλούτου για μια χώρα με τα δεδομένα και το μέγεθος της Ελλάδος.
Τέλος, η ενίσχυση της διεπιστημονικότητας πρέπει να συνδυάζεται με τη διάχυση και την αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων προς την κοινωνία, καθώς μπορούν να συμβάλλουν στην πνευματική και οικονομική ανάπτυξη μιας χώρας. Η ενίσχυση της έρευνας, η δημιουργία τεχνογνωσίας και η αξιοποίησή τους στην Ελλάδα είναι απαραίτητα στοιχεία για τη μελλοντική της πορεία. Τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα έχουν ανάγκη μια σταθερή μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη πολιτική ενίσχυσης της έρευνας, ενώ είναι απαραίτητη και επιβάλλεται να επιτευχθεί η διαφάνεια στη διαχείριση των πόρων που δαπανώνται για αυτήν.
Το Ελληνικό Πανεπιστήμιο απέναντι στις σημερινές προκλήσεις
Feb 19, 2010
Γράφει ο Στέργιος Λογοθετίδης, Καθηγητής του τμήματος Φυσικής της Σχολής Θετικών Επιστημών του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης.
Σε μια εποχή που το περιβάλλον αποτελεί μείζον πρόβλημα, θα πρέπει το Πανεπιστήμιο να αποτελέσει το παράδειγμα και να πρωτοπορήσει στέλνοντας σαφές μήνυμα προς την κοινωνία
Απέναντι στις προκλήσεις που φέρνει η νέα εποχή θα πρέπει να αναλάβουμε όλοι τις ευθύνες μας και να αναζητήσουμε τολμηρές λύσεις προκειμένου να διαφυλάξουμε και να δυναμώσουμε το Δημόσιο και Δημοκρατικό Χαρακτήρα του Ελληνικού Πανεπιστημίου. Θεμελιώδες συστατικό του Πανεπιστημίου είναι η ελευθερία της έκφρασης και η στενή συνεργασία και ανταλλαγή ιδεών μεταξύ των μελών της Πανεπιστημιακής κοινότητας. Η πρόκληση της διεπιστημονικότητας αφορά τόσο τα προγράμματα σπουδών όσο και τον τρόπο που οργανώνεται η έρευνα εντός του πανεπιστημίου. Με τον τρόπο αυτό μπορούν να εξοικονομηθούν πόροι με την καλύτερη διαχείριση του επιστημονικού τεχνολογικού και μηχανολογικού εξοπλισμού των πανεπιστημίων. Επιπλέον, θα πρέπει να ενισχύσουμε την βασική έρευνα η οποία μπορεί να έχει πολλαπλά οφέλη για τη χώρα μας και να δώσουμε έμφαση στη δημιουργία νέων εργαστηρίων και ερευνητικών ινστιτούτων, μέσα στα οποία θα συγκεντρωθούν οι κύριες ερευνητικές δραστηριότητες του Πανεπιστημίου. Φυσικά όλες αυτές οι προσπάθειες θα πρέπει να βασίζονται σε διαφανείς διαδικασίες που θα αφορούν τόσο τον τρόπο λήψης αποφάσεων σε διοικητικό επίπεδο όσο και στο παρεχόμενο εκπαιδευτικό και ερευνητικό έργο των τμημάτων και του Πανεπιστημίου συνολικά.
Η ομαλή λειτουργία ενός Πανεπιστημίου συνδέεται κύρια με το ανθρώπινο δυναμικό του στο οποίο περιλαμβάνονται όχι μόνον οι καθηγητές και οι διδάσκοντες, το τεχνικό και διοικητικό προσωπικό αλλά βεβαίως και οι φοιτητές και οι μεταπτυχιακοί σπουδαστές, τους οποίους καλείται να μορφώσει, εκπαιδεύσει και να ειδικεύσει. Ανάμεσα στους κύριους στόχους του πανεπιστημίου θα πρέπει να είναι η σωστή στελέχωση και η υψηλή αποδοτικότητα του ανθρώπινου δυναμικού, σε συνδυασμό με τις κατάλληλες συνθήκες εργασίας και διαβίωσης στις Πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις.
Άλλωστε σε μια εποχή που το περιβάλλον αποτελεί μείζον πρόβλημα, θα πρέπει το Πανεπιστήμιο να αποτελέσει το παράδειγμα και να πρωτοπορήσει στέλνοντας σαφές μήνυμα προς την κοινωνία. Από την άλλη πλευρά επιβάλλεται να επανεξεταστεί και να τεθεί σε νέα βάση η χωροταξική τοποθέτηση των Πανεπιστημίων και η άμεση επέκταση και εξεύρεση νέων και κατάλληλων για την σημερινή εποχή χώρων και εγκαταστάσεων.
Η ταχύτατη αλλαγή που παρατηρείται στο επιστημονικό και πολιτιστικό περιβάλλον απαιτεί την ανανέωση των Προγραμμάτων Σπουδών των τμημάτων τα οποία θα πρέπει να συνδυάζουν την ευελιξία και λειτουργικότητα στις διαδικασίες της διδασκαλίας και την ενίσχυση των κονδυλίων που δαπανώνται προς την έρευνα. Την ίδια στιγμή είναι απαραίτητη η άμεση διαδικασία αξιολόγησης και ελέγχου όλων των λειτουργιών και δράσεων του πανεπιστημίου και ο συνεχής έλεγχος της ποιότητας. Τα βήματα αυτά θα βελτιώσουν σημαντικά το επίπεδο των παρεχόμενων σπουδών και απαιτούν την ευρύτερη συνεργασία όλων μας με συνέπεια, διεκδίκηση και όραμα. Τέλος, σημαντική προσπάθεια θα πρέπει να γίνει ώστε οι μέθοδοι διδασκαλίας και εκπαίδευσης να συνδυαστούν αρμονικά με την εισαγωγή και την αξιοποίηση των νέων ψηφιακών τεχνολογιών και την ενίσχυση της εξ’ αποστάσεως διδασκαλίας. Με τον τρόπο αυτό μπορούν να απλοποιηθούν πολλές διαδικασίες και ταυτόχρονα να στηριχθεί αποτελεσματικά το εκπαιδευτικό και ερευνητικό έργο των ιδρυμάτων.
Για να πετύχουν τα παραπάνω, ζητούμενα είναι η καλλιέργεια ερευνητικής κουλτούρας και η ουσιαστική συμμετοχή των φοιτητών και των μεταπτυχιακών φοιτητών στη διαδικασία της εκπαίδευσης και της δημιουργίας νέας γνώσης. Απαιτείται η αξιοποίηση και διαχείριση των πόρων και της περιουσίας των Πανεπιστημίων καθώς και η αναβάθμιση του ρόλου της Επιτροπής Κοινωνικής πολιτικής η οποία θα πρέπει να βοηθήσει τους φοιτητές ώστε να νοιώσουν το Πανεπιστήμιο κοντά τους και να γίνουν ενεργά μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονίσουμε την ανάγκη καθιέρωσης υποτροφιών προς τους μεταπτυχιακούς φοιτητές και του μεταδιδακτορικούς ερευνητές προκειμένου να προχωρούν απρόσκοπτα στην έρευνά τους. Το πανεπιστήμιο πρέπει να γίνει ένας ζωντανός πυρήνας γνώσης και δημιουργίας ώστε να συμβάλλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που φέρνει ο 21ος αιώνας.